Suhbat

Şoir Murtazo Uluğov:

 

              TAZKIRA

Sayr aylaganda aql oyna yozuğini,

Topaoldim kulgulik bir qiziğini.

Taşlasam kõz qirra aql oyna oşnoga,

Kõzim tuşdi kibr,ğurur tomoşoga:

Kõrxat kitobni-Sots.realizmiga xos.

Kino qipsan-muslim urfga emaskan mos.

Yiğlayotgan otmañlar deb gõdak esa,

Õxşab ketar ertagiga Aldar kõsa.

Tegmañiz deb dod solyotgan-ertakda be band,

Asirlar-la birga derkan noboliğ şirqand.

Zindonda ne qilarkanlar noboliğ gõdak,

Tomoşoga borganmi yo joy topmay bõlak.

Oçiq fikr aytiş zarur edi bola haqda,

Na sababki adaşibdur Adib kõrxatda.

Kino qilsañ şayton dõstiñ õynatma noşud.

Quldan kelmas işni qilma iymoni be but.

Iymoni but yõqotgandek gõyo esin,

Qazo yaqin kelganda mõmin ataylab,

Qurʼondan õqimayin oyatin “Yosin”,

Ğoz turib Şõro hak deb kuylarkan ajab.

Froña ketayotgan oç, yupin mõmiña,

Fotiha ham bermaskanlar oq yõl tilab.

Qayon ketgan oqsoqol duo bermasdan,

Oq sut bergan nega kõz yoş tõkmaskan.

Ne çun aytadiñ qazo vakt yiğib esiñni,

Iymon quvati-la õqiñ debon “Yosin”ni.

Bu erur eñ oğiri keçirmas gunoh,

Lab oçmadiñ keçirsinlar deb ham Alloh.

Muslimlarniñ haq ezgoik ibodatin,

Munça xõrlab toptagaysan eʼtiqotin.

Misqal miqdorça yõqkan Ğintiq toy esi,

Ğayri istiqlol ekan aynan bunisi.

Savol bersañ,nojot qaçon bulur deb kabrga,

Poyin toyça toydirsañlar der-çoh qabrga.

Eʼtibor qaratsam jahon oynaga aql,

Gõr labida ğirt be adl tururlar zõrğa.

Mazoq qil deb mõminni Toyça buyurmiş,

Murtad õyinin aytgil zikriñda Darviş.

Gunoxiñ çun kõrguzgay-bu Haqniñ işi,

Bir yuz bir şahidlarniñ yetsa qarğişi.

 

 

   Jiyanim Xojimurod  vofotiga taʼziya

Bebaqo esada bu dunyo omonat,

Berk kõçalarda izğir odam ser millat.

Yaxşi inson mayliga bõlsada yomon,

Haq bandasi-ku bari yursinlar omon.

Ğussaga ğarq odamlar turuş turmuşdan,

Saboq olsiñ xirkasi tit-pit Darvişdan.

Amir saroyda yitgan bobolar ruhin,

Şod aylardiñ jiyanim hijronda har kun.

Qondoşimga aʼza tutib to õlgunça,

Baytlar bitay- aʼza bayon motam ğazal.

Puşt nasabiñ eslagay dunyo turgunça,

Kelib, ketiş taqdirda bor-yozuq azal.

Sayr etsañ indamaslar yotgan hujrasin.

Toş yozuqqa taşla inson kõz qirrasin.

Oq-tepamga yuzma-yuz yotur ajdodim,

Gadomi,şoh bağriñda hamroz dir doim.

Tağosi Murtazo Uluğov

10.08.2022 yil. Voronej.

 

 

“ÕLMASDAN-BURUN ÕLIÑ”. Hadis.

 

                      Marsiya.

Qaroğin yumgan sõñ yolğizim abas,

Boşimga yoprildi ayazli tunlar.

Jismimni ezyotir diydor soğinçi,

Şifo qiz natovon betini tirnar.

Arvohi der-ozurda sen toqa yemas,

Bir etakku nabirañ,Muhsin muñgiñ-çi.

Zaynab, Oyşa çevara şod begimlariñ,

Yaratganiña şukr! Alar umriñ tayançi.

Tariqat roziñ yetkazar Arşu Kursiga,

Şod begimlariñ erur puşt-nasabiñ ganji.

Tañrim yaratgan borliq çõmgan aʼzaga,

Qunğiz tezagin xatto tebrata olmas.

Boñ urdim boşimni qayon uray deb,

Yalindim karomat qil debon Aʼzamga.

Taşlab ketdi yosdiqdoş Bonusin noxos,

Ey xudo! Meni ham ol bahor kelgunça.

Kim yetubdur oxiriga bu foniyniñ,

Tirik õlmoq oğir,oyo Rab menimça.

Ğurbatdan qutildiñ qayğurma,loşiñ,

Kõtarguvçi ullar,nabirañ bisyor.

Xeş taboriñ uzoqda, sen toqa yemas,

Bilagi qayrilmas Hasan,Huseyn bor.

Nim asrdan ziyodroq birga bõldik biz,

Hayhot bir yostuqqa boş qõydik muqqadas.

Beğaraz kasb egasi edik ikkimiz,

Ravş yõllar edi biziñ zohiriy hayot.

Xudo deganlar birga bõlgay behişda,

Botinimizni xurram aylagan hayhot.

Õzgalarga şafqatdan bõlmay adoi,

Dartlarini artdik tinib tinçimay.

Savoblarga ğarq bõlaylik deb erta,keç,

Yaratgan bergan kasbga edik fidoi.

Nazm-la olam axliga bõlib brodar,

Ğaribona sarguzaşlariñni…., e voy….,

Qalbimniñ tõriga jo bajo aylabon,

Dil izxorlariñni baxş ayladiñ ilk bor.

Telba guyo Majnundek Bonuñni Murtoz,

Çin işq hijronlariga baytlar motadiñ.

Şahri aşʼyorlar bitib besanoğ mumtoz,

Şahdu suz misralariñ meña atadiñ.

Orzu niyatlariña yetkazdi Xudo,

Çevara kõrib nomin atadiñ Muhsin.

Kattarsalar bobosin ruhin şod etar,

Hozirça oq, qora ne farqlamas tusin.

Şukri Xudo “Şohnomañ” mañudir mutloq,

Hamdu sanolar bitdiñ rabbona tahsin.

Furqatiñ kabi adaşsañda aşʼyoniñdan,

Sarvi guldek bõy taratdiñ õzga yobonda.

Meni deb umriñ õtdi çetda be vatan

Boburdek besoyobon Kaşmir tomonda.

Oşufta zanjirin osib bõyniña,

Õtin qalab õçoqqa Gulxaniy kabi,

Yoqqan sensan fon dohiy xudo sizlarni,

Oxiratiñ obod etsinlar Nabi.

Sen meni, men ham seni topganimizdi,

Esla vasilga yetgan, kun orzumizdi.

Poy yalañ kezib zor çõl,biyobonlarni,

Toğu toş kuhistonda uçratdiñ meni.

Furqat, Boburdek qabriñ vatandan uzoq,

Har tusda Yaratsada neʼmatin Yazdon.

Tuproq edik qaytadan bõlgaymiz tuproq,

Tuproqni bir sifatda yaratgan arzon.

”                                     ”                                     ”                                         ”

Qaroğim qoq, aytolmay sen kabi hikmat,

Muñ çõkallab loşiñni dod! Qiblasida.

Duo õqidim joyiñ bõlsin deb jannat,

Ketdiñ Avlido! Ullariñ yelkasida.

Ey dust! Be vatan, çun afsona şoir ketdi,

Xazrat odam, haq,adl, oşiq sahroyim ketdi.

Ketdilar koldirib betakror merosin,

Saboq çun taşlab ketdi TAQDIR hamrozin.

Qalb-qalbidan elni sevgan qiblagohimni,

Eslam ellik beş yil birga şod hayotimni.

20.11.2022 yil.  Voronej.

 

                               (1)

Taşlab ketdiñ meni hayxot yosdiqdoşim,

Tunlar bedor kõzlarimdan qalqir yoşim.

Seni yaxşi kõrar edim Xosyatoy,

Işq hajriñda umrim bõyi egik boşim.

Taqdir tahlil şundoqçakin ekakn hayhot,

Olislarda qolib ketdiñ Suğd zamin zot.

28.11.2022 yil.              Murtazo.

 

                              (2)

Gavhar şod begim kabi begonaga zeb,

Kulimsib biror bir bor gap qotmas ediñ,

Qoş qokay deb Alp yigitni yõlin tõsib,

Yõq…,yõq…, uzur qoş qoqişni bilmas ediñ.

Yuzma-yuz yotur Sañinoy onazori,

Suğd diyorniñ saboqkor ilk omuzgori.

28.11.2022 yil.            Murtazo.

 

 

                                  (3)

-” Şox asar” in mañu debon,yitmas,izi,

Azal taqdir bitib qõygan ekan Õzi.

-Kõziñ tuşsa, şoirniñ ravş tariqatin,

Xirqapõş zikridek de bayt qiroatin.

Yitib ketmas,olay debon olam savob,

Boqib turar şarqdan sodiq Afrosiyob.

*********************************

Atlasdan yostiq tikkan biz çun Onajonimiz,

Yuzma – yuz yoturlar Sañinoy Qiblagohimiz.

 

 

 

 

Terma turoq izgoiklar.

(Qasida).

Siru sinoat serobkan bu qaytar dunyoda,

Ruhi pok topolmay sirlarin hasrptda doğda.

Qay holda ekanin aytolmam, sirlar aksari,

Matbuot axboratda yolğon-telba teskari.

Aytolmagan dard içimda soni, sanoği yõq,

Ozroğin aytoldim biri kam emslar tõliq.

Işq aylagum deb nokas bastakor toyça tağin,

Erk mana deb, solmay tur bõynimga band sirtmoğiñ.

Seña qiyos zot topilmas, çiroyiña Xudo,

Boqib õlay yutmasdan odamxõr podşoh meni.

Şaydoman şoirniñ nojot nolasiga debon,

Mehmon qilmaytur “Jasliq” mehr mehrobiña meni.

Bu qandoq zamon podşahi olam parvardigor,

Ruhi poklar berk kõçada berk, boqal mas taşga.

Bu siru sinoat na sabab bõlmoqda takror,

Oç, yalañlar qorni biron bor tõymasdan oşga.

Indin kun sirlar õz birin yeyişi muqarrar,

Sõñ uzbek tõşuda ham boqmas tutumsiz ğaşga.

Beboqlar tom totuvin buzgan şum şoh nogiron,

Hak qahriga yo nasib kõray uçraganigni.

Qaysi gõrga yõqoldi faroğat vadañ deya,

Ohlarim taralib ketdi..,oh…, yetaklab meni.

Kõtarma tõmşuğiñ osmoña saylanmagan şoh,

Bir kun kallaklagay raiyat kursi taxtiñni.

Beqaror qasd idrok etsañda kelgindi qotil,

Qilovuz ğarç çarxfalakiñ çaynayolmas meni.

Xudo ato etgan risq ruzim yaşayman nasib,

Be ajal õldirgali niyat etsañda meni.

Õziñni bos hapriqmay ovsar baçça besoqol,

Işq aylab sargardon bõlma qatl etgali meni.

Na qilsa qilsin qoşi komon sarvigul tannoz,

Oh! Xudo qoldirma gõrkovga õtar kunimni.

Rustam Yaxyoyevu Almatov xufyolariña,

Tutib beriñ deb nokas bedor qilma tuniñni.

Işoñan yupunlar kõzini beomon õydiñ,

Kõçasi berklarniñ yuziga oyoğiñ qõydiñ.

Boğ roğni tak tomirigaça kemirgan Zahhok,

Toğni ham yançişga bisyormiş vaqti Yuhoni.

Raşk õtini yoqib, tabassum aylabon tulki,

Noz qiçiği-la boplab maftun etmoqçi meni.

Raşk savdosiga qõyib, bastakor motamsoro,

Rasvo raddi kas deb şarmanda qilmoqçi meni.

Meni begona deb, aql şuuri pastanda past,

Noqis, iymoni bebut yomoña yõyma meni.

Nahs baloñni qõyvorib, badnafs çitanma, erta,

Taşlab ketadi omonot jon irkit tanañni.

Ruhim jannat ravzasin etsa ixtiyor ilhaq,

Bõlsa gunohim avf etgay yaratganim meni.

Yo gunohga ğarq, qoña tõymas meçkay yuhosin,

Barzoq õtiga taşla qasdkor şuroparasni.

Şuro ket yirtqiçini qumsab qadpast har yoqqa,

Çopmoqda bilmasdan qaysi gõrga boş buruşni.

Tinsiz dovdirab kalla qaboq partkot qurğuri,

Endi topilmas der, Kom. Firqadek  dõst qitmiri.

Yuq..,yuğ.., yey mana mayib Staliña kukaldoşi,

“Velikiye Luki” nomdor ajib ajoyib kentda.

Tip-tik qaratib Mao TSzedin dõstin yuziga,

Tikladi qonxõr xaqoña nega,ne hasratda.

Qirq gaz haykal qurdi kõz-kõz qilib Çin kõziga,

Volga qirğoqqa tiklolmasdan, yetmay bardoşi.

“Ğolib” ga nim tan haykal quryotir dimoq çoği,

Vaqt kelibdur õstir der, duşman esañda qaddim.

Ğintiqça qad bastimni kõrsin deb nogironlar,

Yuz quloç haykal quriñ belda zardan belboği.

Izm yaratgan qizil yalovdor hatto şurosi,

Õçrolmadi xatim õğriniñ çap qõl vorisi.

Erk istiqlol oldik, bor buti bari deb qõlda,

Qiyosim yõkdek tuyulmoqda, miñ yilça endi.

Aqli butlarni aylab oñsiz aftoda holda,

Miñ yil şoh bulurman qayta boz tuğulo versam.

Õşanda meniñ qaboq kallam yetar osmoña,

Iõq.., yuq qaddiñ õsar kirsañ yer qaʼri tomoña.

Miñ yilça deb toyça pastanda past ketma bunça,

Şoh bulurman deyaver qoyim qiyomatgaça.

Yer qaʼridan otolmaysan meña tana toşiñ,

Gõrda bilgaysan qaytganin toş õziña baçça.

“Xuşev tutoq haqda gap ketardi goho miş,miş,

Avallari keti hurdek edi soz barqaror.

Ğor bõp ketibdur hozir, ne qilay aytçi Darviş,

Sozlolmasañ Olpomişdek ayğir, dedi darkor.

Tannozçaña Nomoz sabilini hazillatsa,

Çidayolmasañ tişiñ tişga bos çuqur ketsa.

-Yuq.., yuğ,- yey Nomoz ketin şudgorlab taşlaydiku,

Joniñ açimasin ket tannozça obrõyiku.

Yo oğrisa yer tirnayu voyu dadlab turma,

Emaklasañ jonvor sabil toyib çukur ketur.

Ayb õziñda bõlmas gaplar bilan voldiraysan,

Yaxşisi yalinaver kõp çukur deb itarma.

Sabilim toyib ketmasin desañ – Nomozboy der-,

Oyjamol tannozçañni ğalbirak õynataber.

Yo Jahoñir qadamiñni rost bos desa buzuq,

Pes Dodoñni eslayvergin kõñliñ bõlsadaziq.”

(“Oyjamol tannoçasi” rumondan ayrim misralor).

//                           //                                 //

Istiqloldan sõñ Tarqalib duv, duv gaplar nogoh,

Şuro õldirgan qayta kelibdur deb dunyoga.

Osmondan tuşdimi, yo yerdan kõkardimikan, yo,

Õşamikan dedi – tulak şoh bilsada meni.

Rozi bõl, õlmoq kunim yaqin, yuq uña çora,

Deb aytdim Uluğbekka vasiyat sõñi bora.

Boboñni şoir etgan yurtga borsañ Uluğbek,

Tõpimga naql ayla keçmiş taqdir ozorini.

Qaro Buloq mozorda xeşim bor indamaslar,

Ziyorat qil alarniñ tabarruk tuproğini.

Qabrimga qarab tur şopirmasin murtad podşoh,

Pisand qilmay Xudoniñ qahr-la qaramoğini.

Yurt soğinçi tinsiz sizdirar kõzimdan yoşim,

Jon bersam edi ostonasiga qõyib boşim.

Çetga uloqsada iş izlab mehri zanjirlar,

Esdan çiqoralmas vatanin oşiq hijronlar.

Bu qiynoqdan qiynoq his ey! Vatan seni seviş,

Seni muqaddas deyiş, qandoq muşkilot dard bu.

Muqaddas sõz ekan şoirga topindiq taşviş,

Boşqa topindiq gap topolmay jumla jahondan.

Neça yoşgaça nomalum, men mehmoniñman-ay,

Javonlik paytim senda qolgan poy qadamim-ay.

Partkom toy teñqurin-jallodni qarğañ dõstlarim,

Jonimni qiyratib mix qoqqan çap poyimga-yay.

Madat bergan meña tolib bulur debon bizga,

Şayx Ziyovuddin, qurʼon qorisi Botir ruhlari.

Şayx Narpay suv jumborin, Temir yõl qurgan Rusga,

Muslimlarniñ şofqat mulkidan yori bergan şaxs.

Oqtepa vodiy obod bõlsin deb Ziyovuddin,

Jonini fido qilgan olim qurʼonşinos şams.

//                           //                                 //

Foniy dunyodan abadul abat ketmoqdaman,

Kelib, ketoq ekan Yaratganniñ bunyod farzi.

Zar xazinasin yaşirar õğri podşoñ qayon,

Mañlayida borku bitib qõygan Haqniñ qarzi.

Oh absun! Onayurt yaşnay olmasligiñ ayon,

Õğri ham qassob şoh oqizar qutluğ qoniñni.

Puşti panohim ey Uluğbek, Sunnat yod oliñ,

Õğriga oq yõl degan yozuqsiz qonunini.

Qonunsiz õğriligin aytganda şoh kuşanda,

Tovba tavallo qil, tanirsan Hakni õşanda.

Çõbir şoh, yurt raisi Mirziyon, Gulnorani,

Alişer Usmon xazinasidan õn karra kõp.

Pinhona õğirlagan õzbek dollorlarini,

Jahon xazina banklariga birga yaşirgan.

Ahd boğlab vada bergan õşa boşliq raisga,

Yarmi men va sen deb bir-birga qasam içirgan.

Boş õğri Çõbir õlgaç, Gulnora ahd qasamin,

Inkor etganda, şoh qizin tezda soldi hibsga.

Ahd qilgan yarmin bersañ hibsdan bõşatam desa,

Mayli Gonkoñdagi xazinam seña degandan.

Tezda yubordi Rustam Madumar çaqçaqini,

Baynal milla qidruvda ekan, çaqçaqin tutdi.

Çaqçaq erin qutqazibdur qon qalqiğan qõldan,

Gulnoraxonim aldab “şohonşoh” qaroqçini.

Şul bois õğrilar kattasi Çaqçaq hibsda dõltan,

Şoh Mirziyon bõldi şarmanda qaroqçi makkor.

Kõzi oçilarmikan nahs xudo bezorini,

Yo õğriligin payt poylab qilurmikan takror.

Aytoldim õğriniñ teñqur Bolğa uroqçisin,

Õzbekda sorbon õğrilarniñ uruği bisyor.

Boşin yisin şoh qiziniñ qallob çaqçaqisi,

Hamda hamtovoq makkor “şohonşoh” qaroqçisin.

Oh! Xudo, kasiki hayotda yurguvçi tõğri,

Bilmaydi Xudo urgan şohniñ ekanin õğri.

//                           //                                 //

Zuryodlarim ey! Sunnat, Uluğbek, toyniñ tõliq,

Nahs nafsin aytolmadim keçiriñ gunohimni.

Bordiyu keldi fayz orzulariñ uzmay tursañ,

Şod aylagay mehriñ, xazin kõñlin arvohimni.

Oqtepamdan qadamiñ uzmay tursañ baralla,

Unda qolib ketgan izlarimni tobot ayla.

Erkni orzu qilgan bobom haqgõy insonkan deb,

Ey! Ziryodlar eslañ õtmiş sağir ozorimni.

Zohiriy yolğonlardan bezib hayot keçirgan,

Vatani yõq sahroyi Darviş deb atañ meni.

Boboñni kimligin bilmoqçi bõlsañ Uluğbek,

Botiniy ruhi pok odamkan deyaver meni.

Dilu til, qalbiñdagi mehriñ boboña, buzruk,

Ayta qol abadul yummasdan qaroğin toki.

Toptplgan bandañman bilursan ey! Parvardigor,

Ilojim yõq naylayin vasliña yetolmayman.

Ey! Muhammad(Alay his salam) Haşr maydoniga,

Borsam “Kavsar havuz” suvdan tõyğaz taşna meni.

Toyça esa yõqotmam der, Dodom pes ozorin,

-Havasi ortmoqda pesiga jahon bozorin.

Dunyo bõylab porlamoqda hur çiporin guli,

“Kelajak buyuk” gin yañilab yayratam endi.

Yasam der,- qasrin mubat, vodiyda toñ otgunça,

Saqlayman pes oçgan işqin umrim qolmagunça.

Ola, bulazori etmoqda hayotni totli,

Pes çamaniga menman deb, har laxza fidoyi.

Kuylamoqda pes vorosi-odamzot qotili,

Kõz yoşi sizib tunlar bedor ğazal hirgoyi.

 

Ğazal hirgoyi.

Boş, oyoqqaça pes yorlaqagan Dodom doho,

Ketdi.., nohat endi Maşʼal Nurga boqalmasam.

Õlayotib neçun vorisiga qoş qoqmadi,

Pes qoş, qavoğiga nohot boqib tõyolmasam.

Ketayotib zora bez betimga qaraşmadi,

Bez bet çoroğoña nohot ğazal kuylolmasam.

Zor, zor yiğlab Oh!-dan toñ saharim bõldi tiyra,

Pes bõlay soğiñanda kõz yoşim tiyolmasam.

Xumori tutsa voy, dod! Tunlarim ulab toña,

Qaytarmikan dod bõzlab tobutiga osilsam.

Sõrarmikan kor holiñ qalay deb biron marta,

Gõrkovim kõmmasdan ğõr çohiga tap yiqilsam.

Dilim õrtayotir ola, bula lolozori,

Nahot endi peszor diydorini kõrolmasam.

Tob berardi maşʼum maʼşal sarvi pes çipori,

Dod-ay.., pes yanoğiñ siralar silayolmasam.

Haq mañlay yozuğidan qayirdi na qilayin,

Endi pesiñmas oh! Lahatiñni etgum sayqal.

Sen çun endi barzoq çohi makon, õzga diyor,

Peszoriñda sayr etardi oşiqlar baxtiyor.

Ğayğu holda toy valdirar endi na qilay deb,

Çaqqon borib dardim Baydin şahga bayon aylay,

Ummondan õtaolsam Olmon davlati tomon,

Pes taʼrifin sõzlay Şulьsga qora yerni tepib.

 

Xuloso

Men şafqat sõrasam tanho Haq sendan sõrayman,

Oxiratim qõliñda, ruhimni etgaysan şod.

Ortimda qolgan nonxõrlarim qilgin sarişta,

Men yalañ kambağalman şugina aybi bor zot.

Şaydo bõl deb, hayda meni işqzor ozoriga,

Şoir bõlay tariqat olamga taşla meni.

Arzim aytoldim azizdan-da aziz Xudoga,

Qatağon holimni yetkazib ul Dilroboga.

Ayib gunohim bõlsa avf etgay rahimdil Zot,

Şafqatin ayamayin oxiratimda hayhot.

Qandoq toqat qilay moxov nokas jafosiga,

Qumsayman desa odamxõr Zahhok dodosin.

Oç, yupin õttiz yil qakşasa-da toy nogiron,

Katta ketar-kelajagim buyuk deb çoroğon.

Toki der, dunyo borki yañrar ğoyasi mutloq,

-Yõğ-ey buniñ axiri qayda, tubi yõq botqoq.

Beçora ğaribon bandañkan ey! Parvordigor,

Hijron õtdagi Majnun-oşiqi zordek şoir.

Bundoq yovuzlik bõlmasmidi takror gar, magar,

Poyimdagi mixni uzib ozod etsañ meni.

Na qilay kõpaysa toyçaga õxşaş odamxõr,

Hakda oz gapirdim jer jutqir odamkuş toyni.

Bilmam oçlar qorni qaçon noña tõymoğini,

Faqat aytaoldim berk kõçasin urvoğini.

Bu qandoq davr davron bilmam oh! Noumid zamon,

Sevardim bari-bir pes Dodom oh.., voy şubhasiz.

Oñsiz davrida balki qayta derlar tõğulsam,

Beşqarsaq alqişida bezi ğuj bet-la sõzis.

Qayta.., Qayta saylanaverardim der, Mirziyon,

Erk bunyod bulsa qayon tomoña bulur quyon.

Õzin payğambar deyayotgan toy-çarxi falak,

Şoirniñ istidotiga keltirmoqdalar şak.

Mana men kimman deb katta ketgança ğanim,

Şoirniñ baynalmilla Saytin uzubdir tulak.

Qonun oyoq osti bõlganin bilmas kas tõğri,

Bundoq şoh yovuz õğrini haqsan Õziñ topta.

Talon taroj ustuvor qonun yaratmiş õğri,

Yo aytganiñ õtrik deb qahriñ-la meni bopla.

Bu qandoq teskari zamonki, noumid şayton,

Oñsizlar davri mos kelibdur nokasga-haqon.

Yana bahor qaytarmikan qassob õlgandan sõñ,

Berk kõçadagilarniñ Haqqa yetsa nolasi.

Ğaflat bosib berk kõçasin aytoldim urvoğini,

Musofirotda yurib ortgan ğamlar boisi.

Bu qandoq bexayo, joni bor, yõqni yaratgan,

Uzgin bõynimdagi Mirziyon band buğoğini.

Bu qandoq zomon podşohi olam Parvordigor,

Ruhi poklar berk kõçada berk boqalmay taşga.

Bu sir, sinoatlar bemalol bõlmoqda takror,

Oç, yalañlar qorni biron bor tõymasdan oşga.

Erta, indin bu sirni yõqolmoği muqarrar,

Sõñ õzbek tuşuda ham boqmas  turumsiz ğaşga.

Pañlab ketgan berk kõçsiniñ içi, taşlarin,

Yuvodi mañlayin şur teri zaxmatkaşlarin.

Qarsaq ikki qõldan çiqadi degandek asli,

Motam, maqom qarama-qarşi qonunin axir.

Kim qaçonlar aytgandim gapimda bor tahlili,

Takrorlanar degandim zomon bõlgunça oxir:

Qirq millionidan çamasi diktator toqa,

Un milliondan tuğularkan birgina şoir.

Serial qotil diktorlar Mirziyon kabi,

Osilib bormoqdalar uroq-bolğa bayroqqa.

Tirik jonlarga egovdir bu qonun tarsaki,

Arzim pes toygamas ayt Darviş aytay qayyoqqa.

-Arziñ tiñlovçi bor faqat dõstiñ Xudoyim,

Mehru muhabbat qaynab yotur unda har daim.

Mirziyon şoh qurmoqda barzoq jahannamini,

Õzbeksistonmas õzgart endi jahon nomini.

“Şohnomam” da jom tõla şarob oşiqlar uçun,

Ham zahar bor pes şohdan olmoqqa şoir õçin.

Yoşim esa qarib tõqsonda – palañ muçalim,

Qalamim – ÇOL; heç bor kõrmagan BOZOR UÇARIN.

Toyça istiqloli oç yalañlarniñ egovi,

Ayt Darviş – vaq soatu toyniñ dovriq õçarin.

Bu nohaq yolğonçi dunyoga taşlasañ nazar,

Şohlarin kõzi oç, oyoği olçoq Al-Hazar!

03.12.2023y. Voronej.

 

***********************************

Xomid Olimjon hayot istidotiga bağişlav “Ustozga taʼziya” dostonimdan (1959 yillar çamasi) esimda saqlañan ayrim tazkira misralari

X.O. arvohi: – Tariqat ravş yõliga ğov bosgan esada,

Adl, erk çun Xirqapuş yañliğ kuraşmoq zarur.

Bu kuraşiş yõllarini pinhon misrada,

Işora qilgankan şoir-peşonasi şõr.

Ey! Dõst-õqisañ qroat bayt bayonatin,

Bilgaysan millatiñ keçmiş turuş hayotin.

Beçora oç, yalañlarniñ Haqdir hamrohi,

Asragay alarni Õzi-mulki panoh-hi.

Zulfiya: – Õlgan deb aytmam, boqiy u hayot yõlimda,

Qoldirgan rozlari yaşnar kemtik dilimda.

Haşr maydonida birga bõlgaymiz yo nasib,

Ajib panjañ muhirlari qolgan belimda.

X.O. arvohi: – Şoirlar orzusi õxşaş baytlar eşarkan,

Haq deb tariqat ravş yõlda kuraş tuşarkan.

Rozlarin õqigan oyo daryodek toşib,

Bilgay qalb qõrida õçmas otaş yaşnarkan.

Zulfiya: – Azroil olayotganda jon, yolvorib zora,

Zavçam asra deb, nola qilmiş Haqqa yuz bora.

Dohiy qirğinin kõraverib Oh!-deb oğriñan,

Tinç yaşagan hayhot, Islom erk ahlin soğiñan.

Birga yursañ meni bilan qaşqir tişlarmikan,

Yõq.., yõq taqdir tahlil şundoqçakin bitilgankan.

Pand dunyoñga keltirsaydiñ, keçroq bõlmasmidi,

Yaratganim ayt, bu qilgan işiñ çinmasmidi.

Ozod dunyo qurib, keltirsaydiñ sõñ Zuhrasin,

Tutmasmidi Toiriga otaş lab bõsasin.

Zulfiya kõz yoşini artayotib:

– Xudo erk zamonin ato etgaç tuğulsaydim,

Olimjon quçoğida gul bõlib kõkar saydim.

Hakdan tilagim, ilk işq hijron Xomidni qayta,

Keltirsa kõkdagi raşki mutloq oy bõlsaydim.

Qaniydi subhu dam sodiqni yaratib Xoliq,

Erkniñ egovida kibr-ğururni yõqotsaydi.

Hayratlarda kuylagan Xomiddek otaş qalbni,

Qayta Yaratganim õxşaşini yaratsaydi.

Voronej 01.04.2023 yil.

 

******************************************

Bemillat-beminnat

Onañ kimligin aytsam nega bezrayasan,

Millatiñ aytsa ne çun bunça bõzrayasan.

Bundoq andişa yahudiyda azal odat,

Bõlsalarda beğaraz, gulrõ, sarvi qovmat.

Millati hakda Çõbir çurq etmagan xeç ham,

Sençi, Dodoñ siñari muñ yurtgaysan bunça.

Çõbir çiporligin pinhon tõtgaysan gõrkov,

Yahudiydan yarolganin bilsañda toyça.

Lab oçalmas, lab tovuq çurqdek çumçaygankan,

Çuruk tolni boyuğli arçib çuqimaykan.

Urf ixlosini bajargaña õçiñ bormi,

Muslimlarni zõraki tepayotgan maʼlun.

Jõq desa, jõğolasan devdiñ esiñdami,

Õzbek emasligiñ mazoq gapiñdan maʼlum.

Õtrik Tiliñni bilmasa, movunin hokim,

Andijon xalqi kabi dayus otasanmi.

Oç, yalañga kuçiñ yetgan õşanda seniñ,

Ortdan tiğ tirab tõrardi xufyosi Pesniñ.

Jon dõstlarim xuşyor bõliñ ofati xondan,

Erk deganni otar ekan tõydirab jondan.

Kim tõğib, oqsut berganin bayon aylasañ,

Jugutmasman der, inkor qilib sutin ona.

Sen jugutsanku, jugut şon-şarafli kaslar,

Meni qamat mergan–qon tõkkan salkam tonna.

Millatiñ aytsañ tişi şaq-şaq tişlarmidi,

Ismat Xuş maqtamay, mazoqlab kişnarmidi.

Iş bilan taʼminlasañ õzbek qoçmay sendan,

Õzgaga qul bõlmay yurtida işlar edi.

Qaysi millatdan bõlişiñdan qatʼiy nazar,

Pok işlab yursañ õzbek sendan bezmas edi.

Biblida yahudiy kimligin çin aytganlar,

-Oğiriñni yeñil qilguvçi kas oqillar.

Olam aro tim-traqoy esada ğoyat,

Madaniyat çõqqisida keçirar hayot.

Tõğri yõlni kõr-kõrona yurmasañ bulğab,

Nomoz, Aşur tirriq şoh deb, oçmasdilar lab.

Toy şaytonni şoh demaysan deb õpkalamañ,

Yonayotgan çõqni yoqam deb xeç puflamañ.

Saylanmagan toy, yoliñ hali majnun tolmas,

Rostini aytsañ, ğintiq qaddiñ kallaklamas.

Aytişlarça seni xalq saylamagan õrtoq,

Pinhon saylaşda boğlagansan kõzin buloq.

 

Avval ediñ xabarkaş-Pesniñ avçarkasi,

Yõq.., yõq deyişga topalmasdiñ biron çora.

Andijon qirğinda fovqulot ştab raisi,

Qotil, “Vor v zakone”-nokas motam soro.

Õziñ devdiñ,-dahşat sabilin boşdan oyeq,

Bajardim qoña taşna subhu damlar aro.

Qon qalqiğan qõliñdan õldi miñ neçasi,

Alardek qoña qorildi qalpoği qora.

Oç tõyib ketmay,-qaytib olam deb vadasin,

Sõydi çurq jujalaru ham kurk validasin.

Kõpi qoçdi jon xavuçlab qirğizlar tomon,

Lek quvib otdiñ qoña taşna quturgan xon.

Nukusdagi qotilligiñ aytmasam bõlmas,

-Oqqan qon bir yalam, menimça bu hisobmas.

Çuqur fikr qilsam borkan der,-ança davomi,

Tinçimam, qon taşnaligim tinçisam qonmas.

Yov bõlsada şoh, çertalmas oñsiz avvomi,

Bu yoğin aytsin Darviş-zikr tilidan tuşmas.

-Õzbek boyimasin deb, ağyor bevofoda,

Õğribop işlar qaynayotir har sohada.

Anda jonim qoldi-ştabiga boşliq qitmir,

Qalpoği qora erk sõrasa qirdi qiyğir.

Xudo urganda õçmikan bu yo õçakiş,

Ham oqqan qon qutluğliğin aytar xirqapuş.

Burunda quldan şoh-pok ekan Karkulotda,

Şoh qaboğ kalla ne derkan bu haqiqatga.

Oñli holda oñsiz qilankan xalqin qaşqa,

Bu dahşatiñni kim yozarkam mendan boşqa.

Jugutni saylasa şoh, halk qilurmi şõriş,

Halol xizmat qilsa bu qõşşa xayirli iş.

Osmondan tuşgan yo yerdan kõkargan şohga,

Yuz bur deyman õzbekka aslan qaboğ boşga.

Peşonamga oftob tegdi,-derlar şoh çapqõl,

Endi bemillat-beminnat yurmoqliq maqul.

Qadam taşlaganda OBI-YaXNATAN tomon,

Şu yerda tõğulgankan toy-beti bez haqon.

Ğonçi kuh toğin sevib qolgan yahudiylar,

Jannat gulzorin makon Tanlab yaşaganlar.

Hatto qurib jumhur şifoxonasini SIL,

Miñdan ortiq yahudiylar işlagan asil.

Musulmon ibodatin buğayotgan Sirtmoq,

Udumin ham bulğayotir kalta qat beboq.

Muxolifat tursa oyoqqa, şum yiqarmiş,

Oqlasa meni, xalq şohni,-axmoq deyarmiş.

Bandasidan bõldimikan yo şoh-duşmandan,

Javob yõq şoirga qotilu odamkuşdan.

Na desam arzurkan qonxõr nafs balo nahsni,

Qahramon demañlar Xuşevdek şoh nokasni.

Bir yuz qirq tonna tillolorni har bir yili,

Qaysi ğoriga tiqiştirar şum boyuğli.

Uzliksiz qazilayotgan koni Uran-çi,

Sõrañ aytar saylanmagan şoh mergan ovçi.

Gaz huzuru, oq oltinniñ quruğu xõli,

Va NUR-ofşon qayda?-Aytsin dollarniñ quli.

Õttiz olti milliard qarz dollor olib kõr,

Ketin zarlarmişlar-yaşnatib maşʼlin hur.

Õylab ham kõrmay olgan qarzin kalta qõlli,

Qaytarolmay Çiña çõri bõlurlar hali.

Zar qardrin bilar zargar, sençi tulki tulak,

Qarzin qoytararmiş tuğsa kurk tovuq mayak.

Dart qasidam sart õqisa yiğlabon kuylar,

Toy beparvo, añlamas deb,-oñsiz.., ba.., quylar.

Kitobim õqisa dõst toydan çõçirlarmi,

Misralarim çurqboqar titib çõqirlarmi.

Men sevgan quliñman deb, yuz burma şoir Haqqa,

Bilginki sen heç kimmassan men turganda, faqat.

Men, menman sevgan quli bittaman bitta toqa,

Kutma yaxşilik mendan, menda yõq seña şafqat.

Sen şumça yahudiy doholardan ekansanku,

Umraga bora kõrma, sen mõmin emassanku.

Oh! Xudo erk dunyoñni yaratib toy bazmida,

Bõlarmikan, bõlmassa aql-qaboq boş mağzida.

 

                          Xuloso

Tõğrisin aytsam, tuqqanimga yoqmayman hayhot,

Bu zamon şundoqçakin – telba teskari brodar.

Millatiñni aytsañ õlasanmi? Ey.., qõtir zot,

Haq gapni aytmoqdaman yuz bor ataylab takror.

Bilasanku oyni etak bilan yopib bõlmas,

Munkur kelma Aldar-kõsa aslan millatiñni.

Sen odammisan yoki şayton nokas bilib bõlmas,

Ey! Iblis zot, biz bilamiz gõrkovlik illatiñni.

Rostin aytsaydiñ, – yahudiyman deb asliñni,

Arzirdi Xudojõy insonkan deb seviş seni.

Nasabiñ bayon aylab millatiñ aytsañ agar,

Şonu şaraf seña, olijanob kaskan derlar.

Õzbekka yuz burib õqsañ saboqkor harfin,

Savob işga qõl urardi õñ-sõl tarafiñ.

Qalam urdim õn soatça xayirli işga,

Çõçimasdan kõz qirra taşlañ bu taxşisga.

 

12 iyunь 2023y. Voronej.

 

****************************************

Xotiram

Keksalik, aynan yoşlik paytimda bõydoq,

Oppoq demay Şuroni qilgan edit oq!

Qalb otaşim õçirolmagan Şuroni qaysar,

Qultiqlagay malayi atayin toyçasi avsar.

Arz qiluvdim toyçaga, avval ilk bor Çõbirga,

Javob yõq, arz qilay ayt Darviş endi qayyerga.

Lek qazosi yaqin bobokolon Murtozini,

Çevaralar kõkda kõrdi uçar parvozini.

Bilar, bilmas şoir çopganin Şuro betiga,

Esiñda bõlsa kerak tandagi omonat jon.

-Eñ xovfli, mos kelmas deb soqov şohniñ taʼbiga,

Oltmiş oltinçi yil etoldi çoparni xazon.

Bu foniy dunyoni but butun şoir aytolmay,

Yõq der xalqin otgan ğanim toyda mehri ehson.

Soljinitsin gõyo Murtazo ham orom topolmay,

Aytdi odam yõqolgan paytin benomu nişon.

Kom. firqam qaydasan, istiqlol.., – qursin deb Çõbir,

Taloq qildi erk iftixorin xovfli deb, xatar.

Şurodan yuz bor kõp qon içdi şoh bõlgaç Yuho,

Men esa bayt bitardim-istiqlol zinasin noçor.

Kõz õñgimda qusdi içgan qonin meçkay qonxõr,

Jahannam quruvçi qaydaykan xozir çoğinda.

Uxşaş battari bormiş kõray Haq ketguzmay tur,

Faroğat vadañ qani, aytçi qaysi çohiñda.

Xati bir-biriga tutaş-Solinitsin, Murtaz,

Şuroga qaroma-qarşi tursaq-şundagina.

Rivoj olğa siljir deb, bitdilar aşʼor mumtoz,

Lek qaboq kalla qilayotur alardan gina.

//                           //                                 //

Keça bõlib õtgan qotoğonni naql aylayin,

Çarçasam belimga harbiyça belboğ boylayin.

Aytay muştumzõr Surxan hokim qasd muammasin,

Ham muşt yigan maktab direktori malimasin.

Pes zotdanmiş, ayol muştiparga qõl kõtargan,

Soboq berganiga hokim moldek õkirakan.

Õn beştadan bittasi, ayol esada aziz,

Muşt zõrga-multiğiñ bõlsa ot dedlar yolğiz.

Quvilgan õn turttasiga aql şuur yetişmay,

Qodir Uluğimsan derlar, qõl kõkrakdan tuşmay.

Kiftin qisib çurq etolmaydi qotoğon hakda,

Fikri yõq, Çõbir, Toy etişgan oñgini axta.

Umidani tannoz naomad deb bõzlatmagin,

Qahromonni yomon de deb-dõstin sõzlatmagin.

Oç, yalañ tamarqasin buzayotib, bitta ham,

Qoldirmasañ, Xudo urib oyoq uzatmagin.

Ey kõr! – Vişnevskiy yo Yejovça bõlay desañ,

Termiziy arvohi ne deyarkan sen hõkizga.

Boş qonunniñ yañisin inkor qilayotganniñ,

Kõrsatgiç barmoği õxşab ketar tiğ bigizga.

 

Izoh:

1)Umida Tursunova – Sarasiyo tuman 28-çi õrta talim maktabiniñ direktori.

2) Uluğbek Qosimov – Surxondarʼyo viloyat hokimi(avvalambor viloyat prokurori).

3)Lavozimidan quvilgan õn turt maktab direktorlariñ ismi şariflari hozirça aytilmagan.

Voronej 05.07.2023iyl.

 

*******************************************

Bayot

Topganda xeşlarim nim asrdan sõñ yokim kõproq,

Mudragan tunlarim yorişayotirlar barvaqt.

Onamniñ arvohi ham oromgohsin taşiga,

Boqmoqda sizayotgan tinsiz kõzim yoşiga.

Abdumajid Abdurayimniñ izini bosgan,

Eslagin Risolat ammañni yurtdan adaşgan.

Qondoşiñ oh Xudo! Daşti balodan izladiñ,

Beş vaqt ruku tuşib taqdir azaldan sõzladiñ.

Ezgoik soğinç hasratlariñ bormi yodiñda,

Boşini qaylarga uruşin bilmay izğigan.

Nelar ham qolur savob şizan boşqa dunyoda,

Besoyib sağir qondoşlariñ sensan izlagan.

Oynajahondan Şifo qizim topganda Barno,

Çaqçaqi kõñillar, davrayu davron qiziğan.

Abdumajidu Barno qizin aytsam xullasi,

Nazarkarda insonlar, çeksizkan mehr dunyosi.

Yon atrof javonibga boqsam beparvo behis,

Yoş sabil ham bir yerga borib qolganda essiz.

Keldim yurtiña ona yodiñ sõroqlab illo,

Şukr! Akañ ul, qizin topoldim va urvoğin xeyla.

Kuç madat sõrab otaş qalbli akañ ruhidan,

Kelgan çoğim õn beş oyça yayov yõl yurtidan.

Qarobuloq haybat sutum ekan meña umrbod,

Ortda qoldi õtmiş ğariblik ğamlaoim hayhot.

Şayx ulomalar asrañ meni tõhmat gunohdan,

Borsam sõroqlay ketganlarim mulki panohdan.

Onam nasabi oh.., ho-yil sayin kupayarkan,

Şam çiroğini nabirasi Barno yoqarkan.

Murtazo şodlanar topdim deb onamdan darak,

Bayt qayğu bityotur ruhiga atab jonsarak.

Yoş tõkib topolmay Oqtepa mozordan qabriñ,

Aqldan ozib kezdim sõroqlab jumla jahonni.

Abdumajid oxtara yurgan qadam joylariñ,

Topoldi tuproqqa qorişiq kindik qoniñni.

Abdurayim ruhiga nazar taşlab onasi,

Arş kursidan dodlar qaydasan degan nolasi.

Al.., hazar!.., şukr deñ, Abdumajid, Ozoda sizda,

Bir etakkan zuryodlar õtmiş afsona kezda.

Mehmonmasman seña onamniñ aziz vatani,

Õğliñman qobul et silai şafqat makoni.

Kõrmadilar şoirin ketma-ket ketgan qovmim,

Ruhin şod etsin Rabbim mõmin qullarin.., Ovmiin!

//                           //                               //

Çoroğon yulduz ediñ ona, emas soyasi,

Tabassum qaraşmalariñ yõq edi qiyosi.

Nikoh jaşn-tõylarda kuy, ğazal alaña payti,

Raqsda uçardiñ kõkni kõzlab ohu misoli.

Dala sahrolarda kuylardiñ hijron ohlariñ,

Ohlariñ gõyoki nadomat Layli timsoli.

Burda non topay deb izğirin dala daştlarda,

Murğak qaroçiqlar oç qolmasin deb..,voy dod.

Poy yalañ işlardiñ tolsada tinkañni holi,

Urvoq non topolmasdan tan joniñ bõlib barbod.

Ikkisi kam tõrt õn novqiron yoşda oramsiz,

Ğamga ğarq dunyoga çidolmay-bardoşiñ ado.

Oçarçilik balosidan oh! tolib çorasiz,

Muborak õlimni ixtiyor etdiñ.., alvido.

Noña zor kunlari-onaizorimniñ yodi,

Hamon esimda, çidab bõlmas oç keçmiş dodi.

Oşiqlar toqat, matonatni sendan õrgansin,

Tovus qovmatiñ kõrolmagan hasratda yonsin.

Qovmat qoyimiña ortardi poklar havasi,

Husniña raşk qilardi mahvaş parizot kasi.

Kõrganman lablariñdagi motam saro kulgiñ,

Foniy dunyosiga kõnikmas edilar kõñlinig.

Qarobuloq jon ofati qizlarin dilovor,

Parivaş zotsan deb yaratmiş azaldan egam.

Oşiqlarin yiğlatur işqida devonovor,

Şarm hayo neligin qadriga yetadilar ham.

Qizlarin hurliqo-kõk çoroğonlari gõyo,

Tõlin oy Barnodek gõzallar desammikan yo.

Bõyi yetgan qizlariga boqsam oh.., ho.., bari,

Kulayotgan ğunça guldek gõzallarkan pari.

Şoirni kõrsalar kõz qiya boqişar şoşib,

Devona oşiqni kõrsalar qolur taloşib.

Bu yurtda çaqqon bõlgan bozori jahon molin,

Ipagin ortsa mayşaytirgan karvonlar belin.

Qadim qutluğ tuproğin tobot qil yoşu qarri,

Desam, ayb qilmay tur tutasada taniñ havri.

Onam yurtin yaşnatgan Buzruk Tumaris haqon,

Qutluğ tuproğin elagan Kir şohonşoh şayton.

Kelgindi nokaslar õtmişin çaplab toptagan,

Nokasin zikrida Darvişlar koyib boplagan.

Tarixin rostini yozib sanasin sanamoq,

Igna bilan quduq qozmoq xeyla osonroq.

Osmoña boqib bergan duoñ bõldi ijobat,

Seni eslaş Vojib bulgunça qoyym qiyomat.

Abdumajid, Ozoda xazon bõlgan hayotiñ,

Eslagay barvaqt siñan sarvinoz qalb qovmatiñ.

Men qaydayu, loşiñ ona qolgan qaysi yurtda,

Peşonaña bitilgankan musofirot taqdir.

Olti farzand qoldirgansan zoxir-iy hayotda,

Toleiñ uluğvor, yurtiñ ilm urfoni diyor.

Yodiñ mañu. Haqniñ sevgan quli bõlmoq baxtdir,

Onaginam! Jannat ravzasi seña bõlsin yor.

Murtazo şoir ham Xudoniñ bandasi, quli,

Qarobuloq afsona yurniñ adaşgan õğli.

//                           //                               //

Ketmoqdaman jigarband farzandlar firoqida,

Qaytar ruhim, qayta jumla jahoña bir boqay.

Aytib ketay bir boşda bir õlimniñ borliğin,

Õlimni ato etgan tirik jonlarga Xudo.

Qaytar ruhim, ağyor şoh kulgusiga bir boqay,

Ğamga çõmib kõz yoşin xeş toborim tiyolmas.

Qiyomat qupmagunça omon bõliñ.., alvido,

Xoin şoh der,- bõhton kam, şoirga yov bõlolmas.

Har ikki dunyoda bexato degani xoliq,

Muxlislar keçirsin gaplarimda bõlsa xato.

Azaldan biri kam dunyoni yaratgan Õzi,

Bu ham u dunyoda bandasiga farzdir sõzi.

 

Ozoda ammamniñ onasiz dod faryodini,

Bilmam yetim keçmiş qiyomat xor hayotini.

Yetimlik aççiq keçmişiñni esla Ozoda,

Esdan çiqmas, Azal taqdir bu õtrik dunyoda.

Eslamoqdan seni zoriqib xun bõldi bağrim,

Yiğlamoqdan voy-ey nogiron bõldi qaroğim.

Bilmasdim bolalik payt yetimlik ğurbatini,

Endi eslagayman qalbin bardoş qudratini.

Joni bor, yõqqa ikki kõz-la boqadi Xudo,

Jonim borki tobot aylagum qabr tuproğini.

Ota, onasiz voyaga yetişin yetimniñ,

Biliñki dõstlar aynan qiyomat qoyimga teñ.

Hasrato! Kõrolmadim ammam mehr çehrasini,

Taşlab ketgankan, yetim õsgan sehr kõçasini.

Vido bergin qaydasan ammajonim parişta,

Tuş kõrdim: şod xurram yurursan gulşan behiştda.

Õziñsan mulki panohim Rabbim.., ey buyuk zot,

Etgaysan ammam-qiblagohimniñ ruhini şod.

Kõz qirrasin taşlab noşod keçmiş oç hayotga,

Muxlis tõşunsin deb kam gap qõşdim bayt bayotga.

Şыmkent-Qarobuloq 3-4 iyunь 2024y

Muratzo Uluğov

 

“Bayot” asarniñ davomi.

(Ruxşunaniñ nikoh tõy-tõyonasi)

Qarobuloq jon ofati qizlarin dilovor,

Parivaş zotsan deb yaratmiş azaldan Egam.

Oşiqlarin yiğlatur işqida devonovor,

Şarm xayo neligin qadriga yetadilar ham.

Qizlarin hurliqo-kõk çoroğonlari gõyo,

Tõlin oy Barnodek gõzallar desammikan yo.

Bõyi yitgan qizlariga boqsam oh.., ho.., bari,

Kulayotgan gul ğunçadek mahvaşlarkan-Pari.

Hofizni kõrsalar kõz qiya boqişar şoşib,

Devona oşiqni kõrsalar qolur taloşib.

Vujudiñ yondirar parisin qaymoq tanasi,

Tiliñni kesadi lablarin boldek bõsasi.

Işq şaydosi Laylo eşitsa oşiq ohini,

Sumbul soçi-sayyot ilondek õrar bõynini.

Qiya alkiş qaraşmasiga falak ham hayron,

Şahlo kõzlar oşiğin qilur aqlin parişon.

Uç õramdir qõliñ quçoğiñda nozik beli,

Oşiqqa gap qotadi bulbul ohañada tili.

Gulandom çehramni kõz-kõz qilmam deb başarda,

Hijob taşlar yuziga kõça, toştoğ oşarda.

Bu dunyoda na qolur nomiñdan õzga biroq,

Bobo momo ruhiga yoqqon çoğiñda çiroq.

Uzibek yigitga bugun seni uzatamiz,

Xudoniñ farzi bu, kõz yoş tõkma Ruxşona qiz.

Ruxşona çehrasida barq urar nuri quyoş,

Bu baxt nuri, falakda yõq hatto uña qiyos.

Zar zulflariñ aro maşʼaldek ohu şahlosi,

Boqqan kõzni qamaştirar jamoliñ şõʼlasi.

Qirq õrim soçlariñ õynoği Tuşmas bellardan,

Işq ozur sarguzaş talariñ õçmas tillardan.

Oşiq yillar boqsada jamoliñdan tõymagay,

Yõliña çim bossañda-õtadi tinç qõymagay.

Kirolmas deb ğov qursañda eşigiñ-ga Tunda,

Uzgalar eşigin qoqmas oşiq sen turganda.

Vaslga yetolmasdan hijronlarda yoñan Tani,

Sendayin Husni nur Fotima, Zuhrolar qani.

Sõroqlasa alaru sendek oçunda yõqkan,

Xijronda yoñan toparmikan õxşaşin kõkdan.

Sendan ortiqmas gõzalikda Şirin yo Layli,

Tarifin-ga topolmasman qoyil gap deyali.

Yorug kun yoğdusin tõsgan qişdan sõñ, õyğonib,

Toñ şabadasi ila seni bahor kutadur.

Nuqra ostonañ ostida ilondek Tõlğanib,

Dilrabo jamoliñ hibzida devlar yotadur.

Bedard hayot şaydosiman demasañ ey! Sanam,

Yorga işkiñ sõnmagay qiyomat kunlarda ham.

Beş mahal ruku ibodatda bõlsañ Ruxşona,

Arşu kursi bõlgaydur seña makon kaşona.

Yoşim ham qarib tõqsonda şukr! Palañ muçalim,

Qalamim çol-kõrmagan xeç bor bozor uçarin.

Kami bõlsa keçir gulrõ, mudragan umr paytda,

Kelolsam işq vasfiñni kuylam yanagi baytda.

Tanda bõlsa zarra modorim, şomoldek esib,

Sunnat tõy muboraklariña kelgum.., Oh! Nasib.

///////////////////////////////////////////

Qazok mamlakati-ona yurtimsan-bovurim,

Sen ila sartlar bir tanujon-qondoş tomiriñ.

Ota, bobomiz bitta, bitta Momo Havomiz,

Xudo ato etgan ajralmas eti tirnoqmiz.

Moziyniñ sarğaygan jilt yozuği kõrga aso,

Dinimiz Islom, tilimiz bir, turkmiz, turonmiz.

Qazoqda qir çõllaru sahrosi lolozor olvon,

Tahamtam erlari kuraşda ğolib pahlovan.

Qazoq qizlarida şirin sõz, nozli tabasum,

Qalbin işq hijron yondirsada uyaladi jim.

Kelinçak, qizlari barisi parizot gõzal,

Sõzlaş lahjalari yoqimli gõyoki asal.

Beli aynan qildek, çilvirsoç, tõlin oy gulrõ,

Bodam kõz, şakarlab,çun nozik kular rubaru.

Qoniñni qaynatar qizlarin lola yanoği,

Çiroyidan gullagay xanda kõñillar boği.

Oşiqlar rañ ruyin işq hajrida sarğaytirur,

Husniga yetolmasin hasratda zor yiğlatur.

Istardim boş olib ketsaydim qozoq sahroga,

Noçor bir quş kabi sehirli ozod dunyoga.

Çõl sahrolarda qozoq yaşar erkin beillat,

U yerlarda yõq insonlarga zuğum va minnat.

Lolalarga burkañan ona yurtimsan yolğiz,

Yer osti, usti boyliklariñ sonsiz, sanoqsiz.

Risq rõziñni Xudo soçibdur çõlu sahroga,

Dõstmi yo duşman boyligiñdan uzolmaslar kõz.

//////////////////////////////////////////

Avboş şum ğoyasi to hanuz pinhon barçaga,

Boş quşib balogardon bulur deb, – avvalambor.

Turkni parçalagan; ayt Darviş Şuro neçtaga,

Tilni tiy degan dõqlari hamon esimda bor.

Õtmişiñ nuqul ğam.., sõroqla moziy qaʼridan,

Rostin bilay desañ.., soboq ol Murtoz qarridan.

Istoqlol baxt berdi, senda yõq iymonsiz hozir,

Sahroda qurmoqdasan dabdaba şohona qasr.

Sermillat xalqlariñ tolei senda baxtiyor,

Ovliyo Yassaviyniñ ruhi har vaqt vofodor.

Tartiblari tabbiiy, milliy, istiqlol şavqda,

Şoir ham nikoh tõyga atab bayt bitdi zaqda.

15.oktyabrь 2024y.

Şыmkent-Qarabuloq. Murtazo Uluğov.

 

 

Saylov(24 oktyabr 2021y)

Saylov na kerak tuşunçasi yõq feodal xalqqa,

Boz bilmagan sõnsiz yõllar etarin qay-qayoqqa.

Almat, Yaxyo xufyolar yoqqandek maşʼal olovni,

Ovoza qilurlar ozod, adl deb yolğon saylovni.

Saylov xulosasini etganda Matbuot bayon,

Turxi şaytoña õxşaş Xuş-kõsa tõqiydi yolğon.

Saylaş bazmida tutoq dumbaçasin qib ğalbirak,

Uynatur, Amrim! Saylov ğalabañiz deb muborak.

Oñi şiliñan naomad xalqqa saylov foydasiz,

Saylaş oşiği bilan yuz qirq desalarda foiz.

Tõğri? Maktabu boğça bolar bilandir birga,

Rostini aytarmikan kirgaç qaro yer qaʼriga.

Balodan-da battar, badnafs şohdan qõrmoqda xalqim,

Dod nolasi yetmagunça mulki panohga balkim.

Zulmin tubi yõq faraon şohni, avvalam bora,

Siljigan tomin sozlaş mumkin devdim asrlal aro.

Şul davr içra topmagay qon tõkib kuraş intiho,

Ğolib, mağlubiyotda tin, omon yõqdayin gõyo.

Feodaldan Kapitalgaça xeyla yil sonoqsiz,

Marks, deganidek tõrt, beş yuz yil-sõnsiz yõllari.

Hanuz Marksni tuşunmas erkak, ayollar oñsiz,

Soz sanoat yõqligiga yetmas oñsiz õylari.

Jugut Mullaqandov Isoq(sõñ Islom) faraonin,

Zulmin aytsam, qõl kõkrakda maqul der.., qatağonin.

Çol beaql der, tuzolmas oñ axta beçora kasi,

Oqilniñ sõzi qaytgunça, şaytonniñ bõyni siñay,

Şul qatorda beixtidor Xuş baçça, şum Mirziyon,

Ismat tutoqni ayt Darviş beor deb, yuq nomusi.

Nomoz hañi oyjamol ketçasin ğorkan.., Oh!, – degay,

Tuşuñay deb Ismat fikrimga qõşdim şavq bepoyon.

Nomoz bilur sabili beboş toyib çuqur kets,

Oñsiz anqov kimga erk, õzligim ber deb yiğlasin.

Ey! Dõst boqa kõrma jirkanç aft andomiga kõsa,

Erk kamolin Muxolifat yori bersa izlasin.

Tannozçasin savdolaşib saylov mahalda betin,

Dõñ tõnqaytirgan jon ofat oyjamolçasin ketin.

Xuşev ket õmoqçasi ğorligin nodonim bilgin,

Sarvinoz ket gulandomin qalama qoşmasligin.

Xullasi saylov mahal ketçasini tutoq qurğir,

Kõz-kõz qilgan qoçoq muxolif şaxs-Nomozga ayğir.

/////////////////////////////////////////////

Yahudiylar bilurlar saylov qaçon bõlarini,

Mirziyon millatfuruş bilmas hatto õlarini.

Begonamas yahudiy-gul ekkan ilk bora boğqa,

Qadpast-çi zar taşimoqda nomalum qay qayoqqa.

Jugutni daydi dema, kelgan õziñ yov yobondan,

Biliñ dõstlar! Qon tõkib qoçgankanlar yurt omondan.

Tuqqaniga mehru şafqat yõqdayin qalbida his,

Millatiñ havoiy-ku, nega munkir kelasan pes.

Yahudiy brodorlar muslim kabi kuldir Hakka,

Odam Otayu Momo Havamiz bittadur toqa.

Oq otlin, yuz qirq tonna har yildagi tillo qani,

Deb sõrasañ Yejov kabi qoqadi mix oyoqqa.

Ol qulim, ber qulim desañ “Şohman” der, qul emasman,

Pinhon xazinamga işiñ qança kõzoçlar yalañ.

Nim asr oşiq yoritmagan saylovni Pes yoğdusi,

Endi yoritam der Voris.., yõq.., yõğ-ey.., zar õğrisi.

Ummonlardan naridagi kõz yetmagan yerlarda,

Barq urmoqda Dodom pesi kanori yõq ellarda.

Vaqtiñ ketsa baxtiñ ketar ey! Çõbir asrandasi,

Qayda yolğon saylovlariñ qonuni va qoydasi.

–              Quloq ossa der,- “Kelajak Buyugin” har gapiga,

Zaradan tuhfa qoldirarmiş qoyim qiyomatiga.

///////////////////////////////////////////////

Heçkim kõrganmas yotgan onasin oromgohini,

Qidirmas hatto bir kas mazordagi yodgorini.

Tuqqanniñ ism şarifin pinhona tutganin aytsa,

Yerdan uzmiş Haq-Razzoq xaromi toy tuyoğini.

Beşigin tebratganniñ kimligin bilmay qizlari,

Esdan çiqargan momosin Hayit ziyoratini.

Hasrato! Kõrsatmagay tuqqanin yotgan qabrini,

Bilib qolur deb şaytonat sirlarim qudratini.

Ey! Qadpast, aqrobalar dunyodan õtdiyu ketdi,

Sen kabi Zulqaynar Şoh dunyodan tõymasdan ketdi.

Uç yuz yillik Bobur va Boburiylar sulolasi,

Şafqat aylagan xalqqa qalb mehriniñ şarorasi.

Jamşed, Faridun şohlarniñ erk deganin eslamas,

Boyqaroga maslakdoş dõst-Navoiyni tan olmas.

Yer yuzi sinov maktab-keçmiş odamzot hayoti,

Anda Xuşev şodbegimniñ Oh! Tannozçam bayoti.

(“Oyjamool tannozçasi” rumondan parça)

2-3.01.2025y Moskva şahri.

Murtazo Uluğov

 

 

Tõhmat

Elga muhabbat izhor aylabon Partkom jõrtaga,

Obkomga ajal tõhmat, javob yozmañ der arzaga.

-Dohiyni çirmabdur sonsiz şikoyat vosvosasi,

Õn etak arzdan çiqsa çiqarkan durust bittasi.

Tõhmat yer ostidagi marazdan kelmoqda har tun,

Şoh kursidagi qad pastdan esa yoğmoqda betin.

Barzoq şiliyolmapti çõbirniñ qõtir marazin,

Toyça-çi diñillar marraga yetdi deb ğarazim.

Xudosizlar iğvosin biloldim Momo Havodan,

Ham eslatdi-mehr sõra deb toqa mulki panohdan.

Diqqat! Xuş va “xovsizlik?” Xufyolar Ottava kentda,

Oçibdurlar boşqatdan ğaraz-tõhmat sahnasini.

Aktyor.., yõğ-ey adaşdim, õrgatilgan şaytonlari,

Taltayib õynamoqda “Bori balo” qissasini.

Vayronaga işi nima, maqsadi pulga çaqa,

Kõproq çõzsa qõşmoqçi põsgan Şuro hissasini.

“Aktyor” larin bir dam kepdur umrin qaltis omadi,

Suniy talatumda õsmas qaddi pastniñ qovmat.

Ovzidan akşaytirib kurak palağda tişini,

Tovuqdek qaqirlab namoiş qilur kulişini.

Tiş akşaytirgan Xufyolar fohişi Ismat malun,

Şaytonligi-õz, õzin mazoq qilişidan malum.

Çol paytimda zulmat içra yõqolmoqda oramim,

Ey! Xuş tutoq Sen-çi nega topolmaysan qaroriñ.

Tõhmatçi ey! Opkomniñ partkomi-xufyo malayi,

Rostin aytur Õzibek kelgan vaqt omadin gali.

Qõlni kõtarsin Muslimlar şomu toñda duoga,

Tõhmatlariñ qaytsin deb õziña-bori baloga.

Beş mahal ruku tuşganda qarğañ xudosizlarni,

Va Murtazo nidosi yetsin deb Xoliq Ollohga.

/////////////////////////////////////////////

Meni oqlab qovatiga olganda edi toyça,

Maqtovga kõmib kõtarardim osmon toqigaça.

Bõlmadi, toy “Şohon şoh” aqli yetişmaslar ekan,

Xafamasman, yaratgan dunyosin aslan biri kam.

Hayot bir miyordamas, qaltis payt bõlardim qanot,

Xuş dek murtadlar balkim yõlidan ozdirgan hayhot.

Izoh

Tuş kõribman yolğonmi, çin ajib Xulyo ohimni,

Bu nesi, õlsam toptarmikan gõr oromgohimni.

Yiğlamay tur, õçirgay deb mutloq-manqurt nomimni,

Bas! Soy yañliğ qonin tõkkan-tort turkdan tiğ qõliñni.

25.12.2024y Murtazo Uluğov.

Moskva şahri.

 

 

Yappa-yangi O’zbekiston

Ismat Xush, yap-yangi Uzbekiston demoqda O’rra!

Eskisi tuftaymish, qurmoqda der, miqtayin To’ra.

Barpo etarmish endi, Dunyoviy qasr bunyodlarni,

Qarab tur, chappa oqizalmish hatto daryolarni.

Ko’rsa dushmani ham, degaymish Mirziyonga qoyil,

Baxil qaydan bilsin, betakrordagi g’urularni.

Yolg’onni bo’rttirib-tutoq chippa-chin desa, qani,

Ko’rsatsin-chi Qurgan Registon, qasr Bibixonimni.

Temur turk dunyoni Toycha qadar yaratolmapti,

Amir oqsoqi, qad past yonida emasmish hechchi.

Samarqand, Balh, Buxoro, Turkiston, Teraz shaharlar,

Mozori-Sharif, Kunduz, Xiva va hokozalar.

G’intiq Shoh barpo etgan, Osmon O’parlar yonida,

Oh.., ho!, deydi, tutam xascha kabi bachkina-kichchi.

Osmon toqiga tirkagan Obsortoriyasini,

Turtsang to’kilur der, Ulug’bek qasr Rastahonasini.

Ey! Xushomatgo’y, o’lasanmi roppa-rostin aytsang,

Yangisimas qurmoqdalar desang, teskarisini.

Onangni zum o’tmay uch quo’rg’ondan ko’raverasan,

To’nqaytib o’sirtadi bot, bot, tanchachang-erkasini.

Maqtonchoq bez bet qilgaysan kechroq ming bora pushmon,

Tarbuzi qo’ltig’idan tushmoqda shohingni shayton.

Ko’z qirra tashlang-chi do’stlar yolg’onlarin pastiga,

Hatto yangi deb nom beribdurlar gazetasiga.

Umr sabil yetmas maktashga, debon g’intiq og’asin,

Shosha-pisha tahil qilur yolg’an-yashshiq g’oyasin.

Behuda qarg’amanglar, gunohqor deb, shoh qumrini,

Boshingizga balodek yog’ulur, Xudoning qaxri.

Mana, ter to’klib qurgan Sardoba suv omborini,

Vahshiy baliq, ko’r sichqonlarin turg’ozib oyoqqa.

Teshtirib tashladi-ku, bijg’itib bitdek dastyorin,

Sirdaryo, Jizzaq Viloyat, Qozoq janubi voiron.

Qo’rqib O’n million “Ko’k” dan berdi tovon Qozoqqa,

Hech narsa bo’lmagandek maqtanar yo’q deb ozorin.

Nochori o’ldi, tiringi qochdi panoh joy izlab,

Ilojsizlar qismatiga tan berib, imirsir bo’zlab.

Sargardon qilayotursan besoiblarni buncha,

Qarbatur, Haq xazon qilur xanda gulzoring g’uncha.

Qozoq nomozxonlar maschiti ham ushalgan ekan,

Maschiting boshingni yisin, deya Shoh kadu qaboq.

Kurib berdi yangisin Turkiston nomdor kentida,

Kurayotib, chiqayozdi qarib joni maraqqa.

Karboloda chollar o’qiyotib taroba nomoz,

Aql ber deb qad pastga, nola qilayoturlar Haqqa.

Mol boqsa, kamu-kusi but bulur och, yalangni ham,

Boqish chigal ish, Alvido!.., denglar dedi tovuqqa.

Ongsiz qaydan bilsin-Metro qazib tuproq tortmoqni,

Va hamda yemish doni yo’qsada, tovuq boqmoqni.

Qo’shni Qozoqdan o’rgangan bo’lsa, ajabmas hayhot,

Tovuqqa yoz, qishki joy yo’q, kasal chalishin bot, bot.

Xudoning qahrin bilmaysizmi, noshukr ong axtalar,

Vali Illoh zotin-shohonshohni qarg’ayversangiz.

Badaxshon tog’lari oro Sarez dengizini ham,

O’pirtib tashlatur bir zumda Haq mulki panohmiz.

Shunda Osiyo mintaqasidan topmaysiz darak,

Shunda borliq qolmaydi, hattoki go’ru chohimiz.

Huddasidan chiqolmaslarga Metro qurdirib Toy,

Metro qulab tuproqning ostida qolganlarini.

Hanuz hech kim eshitmagan, nenchta o’lganin, qanday,

Bajarish shart, majbur, Go’rkov shohning farmolarini.

Mana Sizga, beaql qad pastning bo’lmaydigan ishi,

Zo’rlik bilin but bulurmikan och, yalang turmushi.

//                           //                               //                                       //

                                 Tovuq

Kentdamas, tashqi hovlingda boqsang yuztacha tovuq,

Tovuq boyliq xazina-ku, mana Chin qushning-ga boq.

Har kun o’lganda ham elliktacha tug’adi tuxum,

O’ntasini o’zing zahringa yiginu, qirqtasin zum.

Bozor ucharga chiqar, savdosi kun sayin chaqqon,

Qishloq joylarda yashamoq qulay, ajabo oson.

Keng hovlingda bir suruv chuchqa..,e..,e.., tovba, tovuq,

Erinchoqliqni yo’qotu, boqsang boyitar butkul.

Ha, boqaversang Xuk..,e..,e.., o’lay.., kechiring meni,

Go’shdor Xuk yo murg’.., yo’g’-ey.., tovuqning po’qigacha pul.

Xuk va murg’ kalomlari o’yqoshdir mening tilimda,

Kechiring, zeb himmat kalom yo’qqan o’zbak muslimda.

//                           //                               //                                       //

Bosar tusarin bilmay qolgan, tutoqbey Ismat,

Keltirmoqda O’zbekka uyatu sharmanda isnot:

Xushomatgo’y Xush, – o’l desang taki poyingda o’lay,

Tangchamni yirtvoradi yug’oning siltab itarma.

Poy qadamu, munaqqash rang tovoningdan aylanay,

Keti qurtlaganlarga, men turganda boqa ko’rma.

Seni deb jonim sadaqa-barzoq o’tida yonay,

Tangcha seniki-ku, extiyot qil, beparvo yurma.

Tunlar bedor, top-tozalab old beboshingni yalay,

Tangcha shaxsiy mulking, boshqa ey! Dustlar degin, tegma.

Men og’riqqa nozik, tancham og’ritib Toy ayg’irim,

Ko’zim kosasidan chiqarsada mayliga jo’yay.

Sabzam yirtsa,yirtibtida, jon omon bo’lsa bo’ldi,

Dedi-da, maqtov davomida qaq-qaqirlab kuldi.

Mahvosh yirtilgan esada, men foish mardonaman,

Shodlanmangiz ey! Baxillar, men mardu maydonda man.

Bebosh sabili, mahvashcham tin-pitin chiqarsada,

Yer tirnab, qo’pqoningdan aylanay deyay-da quyya.

Do’ng to’nqoyishlaring, chunon zebo debon maqtama,

Ko’z tegadi, ko’pam oromgohing ko’kka ko’tarma.

Sarvinozcham og’ritsa-da chidayveraman-go’rga,

Yot desa, to’nqayam-o’tmasdanoq poygadan to’rga.

To’nqayish son sanoqsiz, sanog’ida adashkankan,

Tannozchaga rahm qilmas, pul o’chaki fohishkankan.

Ismat to’toq begimning risqu ro’zi tang-tangchasi,

Ishongan suyanchiq tog’i, ayg’iri toq Toychasi.

Haqdan yashirmasdan, tangchang g’albirak o’ynlarin,

Xudo desang bo’lmaydimi, bo’rtdirmay yolg’onlaring.

Toy-Vali Illoh, Hak nazari tushgan zotidan emish,

Oh! Bu qandoqcha gap, manqurtni Vali Illoh deyish.

Nafs chun hech narsadan qaytmaydigan nokas foishkan,

Tovba.., Iymonfurush Xush, xatarli go’yo fashistkan.

Maqtayverib sabza rang ketchasin salohiyotin,

Etayotur rasvo-raddi, gulgun xanda hayotin.

-Ul Vali Illoh zotiga to’hmat qilmay tur Nomoz,

Mana, na bo’ldi ko’r, Sardoba suv ombori essiz.

Xudoning qaxriga uchraysan oqsoqol nokasi,

Bu falokatlar, Haq sevgan Toyning ishimas so’zsiz.

//                           //                               //                                       //

Ich, tashqi siyosati erk talabmas, teskarisi,

Qandoq bulsa shundoq turur tutumin ilgarisi.

Hasrato! Haq degan, sodiqlar yo’q, barchasi chetda,

Qotildan qochgan bisyor, hisobin topmaysan nechta.

Hech ham davlatni to’ntaring demagan qochoq Asror,

Yokim Nomoz, Mamatov Jahongir adib biron bor.

Ular kindik qoni bor tuproqqa aytib Alvido,

Otadi deb, qochganlar havuchlab jonin beozor.

Laq-laqillamasdan Ismat, menman deb dona puxta,

Nechun xoru zorlarni aytmaysan, maddoh go’rso’qta.

Maqtash, maqtov shu darajagacha emasdir, biroq,

Yo Toycha buyrug’in bajarayotirsanmi beboq.

Na kerak, men haqgo’yni dushmanga aylab o’zinga,

Endi hech kim ishonmaydi, aytgan yolg’on so’zing-ga.

O’tgan Amirlar Toychoq nazdida emishlar hechchi,

Chunon oshifta ravotlaridek ular qurolmaganlar.

Vali Illoh zot-Toycha qurgan afsonalarini,

Ajabmas, Xush-o’zi ham ko’rmagan yo’qsonlarini.

Johongir yoqa tutib hayratdan, ko’rsatchi desa,

Mana deb ko’rsatur yangi nom gazet sonlarini.

Samoniylar ham yonida emish o’ychinchoq chak-chak,

Yulduz timsol bo’lolmasmish Buxoro kenti cho’pchak.

Tahamtam Rustamdek zo’ryodi Imomali Roxmon,

Zebobop kentu, hashamatlarni quryotur tojdor.

Bo’yningni cho’zibroq boqsang, maqtanchoq Mirziyon,

Qurmoqda jahannambop hibs-zindonlarini kushdor.

Oyog’i qil ustudagi qo’rqoq Mirziyoniga,

Xo’shdek ko’r, kar maktovchi nokas kerakmish yoniga.

-Xayriya ishlariga hayratda Olam boqmoqda,

To’yg’ozganlar burnidan ortig’i qayta oqmoqda.

Mana bo’larkan-ku, burungilar sof beaqlkanlar,

To’kin-chochin boyligiga jahon qoyil qolmoqda.

Otgan o’q Dodasiga, teshsaydi Toychaga.., yo’q..,yo’q,

Barcha o’zbek, kim qachonlar tayyor Toy chun o’lmoqa.

Ong axtalar kushdor Binyamin millatiga, Toyning,

Mansubligin kechroq Tusmallayoturlar bilmoqqa.

Toy tarifin kuylayotirsan oh.., ohanlaringda,

Tarig’ibotin ko’k toqiga tirkab bayonlaringda.

Maddoh, muttahamchilik ey! Tutoq ebi bilanda,

Shaytonga xayrixoh gaplar yo’q-ku Qur’on Karimda.

Andijon, Nikus erk deganlar kabi beguhni,

Mergan otmapti-ku, toq-toqam deb sendek madohni.

Qor, yomg’ir suvlarini tomingdan tomdirmas ekan,

Qavog’in uysalar, ovzing zichma-zich, ochilmas ekan.

Ochko’z dunyoni yutsada, to’ydim demaskan qurtday,

To’ymasa, achchuvlanib borliqni to’karkan tutday.

Men istiqlolchi deb, jirtillama pisingqi munkir,

Arzimga javobsiz javobing endi kechchanga ur.

Andijon erk deganlarin otgach-Bosh Vazir qotil,

Sherali yo Ortiq, unchalik zo’rmas deb noqobil.

Qo’rqqandan ishtoni shiltiq toy, Munojot oyimga,

Dodo! Qahramonlik ber dedi, Sardor qatl qoyimga.

Qaltis payt (Xudo ko’rsatmasin) bulur suyanchiq,

Ot deding, otdim, terrorist edi xeshlari-qanchiq.

Ortiq do’stmas,qoq der, to’ppa-to’la Orol ko’lini,

Sheralisin, boshkqacha yo’l bilan topam ko’nglini.

Tojikka aytgum bor, ber deb unga biron medalon,

Mendan xafaymishlar Sher aka ham Andijonliklar.

Bo’lol maganlar qirgin qatli omlarimga qalqon,

Sababi, aql farosatli ekan, qo’ymijozliklar.

Temur kashonalarin arzimas der, Xush bir pulga,

Na gazi bor va na barq, na suvi sovug’u issiq.

Sal-pal olov uchqunda aylangay barisi kulga,

Bari xo’jako’rsinga, ko’rlar chun aso-juft ekan.

Esqisiga chiziq tortib, Mirziyon porloq huri,

Yappa-yangsin Yarataoldi ajobo qiziq.

Oh! Mana bo’ar ekan-ku, qalbida bo’lsa g’urur,

Ko’z qamashur, boqa ko’rma yappa-yangisin nuri.

Eskisin na qilurkan deb so’rasang Xushdan endi,

Yappa-yangisi turganda boshga uradima deydi.

Nasi yappa-yangi ekan, biron joyda ko’rinmas,

Hattoki biron kas-mana ko’ring deb ham urunmas.

Bir kungina yashaydi kapalaklar jajjigina,

Kapalak yanglig’ umr qisqaligin Toy bilmas nega.

Chirog’ing o’chgandanoq, chalinmas maqtov kuylaring,

Janozanga kelmaslar do’stu yor, begonalar ham.

Ko’changdan o’tmas hatto Xushdek xushomat go’ylaring,

O’yinga tushur suyunib, gala devonalar ham.

Yosh to’kib kelishi mumkin, ong axta bechoralar,

Shundoqcha bo’lgan ekan ko’mish payt Dodong pesni ham.

Har ikki nafsin tiyolmagan Xush xonima Ismat,

Jirt-jirtillab keltirmoqda barcha muslimga isnot.

-Urvoq qasr qurganlarning kim qachon o’chgan chirog’in,

Bir yarmin shamin yoquptur (Paxan)-Dodosi cho’bir.

Sayqal berib qayta shiboshlardan chiqib bezori,

Yappa-yangisin qurarmish to’bichoq toychasi qitmir.

Baxil, (vor v zakone-Paxan) degan, Dodosi zo’r,

Yarti tuftalarin yamap qayta tiklagan bazur.

Pes, moxov deyaversin, nachora,haq sevgan inson,

Begunoh zot yarataolgan ish maqtovcha arzur.

Andijonda qurupdur Tubichog’i-qator etaj,

Xayrigohida bormikan-barqu suv vayokim gaz.

 

Axlat ketadigan qurulmaga yo’qkan buyrug’i,

Esidan chiqqanmikan hojatga chiqmoq dundug’i.

Axlat to’lib tars yorulgidek bo’lsa ichi, darhol,

Ishtonin shiltiqlab tashlarmi, beboq kasi behol.

//                           //                               //                                       //

Hojatga ixtirib araqxur bitgan Kom.firq Izmni,

Aql bo’lsa bitmoq zarur, boshqatdan Haqgo’y Ramzni.

Lirikaga usto esalarda shoiri qurg’ur,

Epos asar va Ramzin-Vatan, yozolmapti mayxur.

Afsona qasrlariga boq deydi Xush, ko’r bo’lmasang,

Qani ko’rsat-chi der Nomoz, o’shasin erkak bo’lsang.

Bismilloh deb boshlagaysan, maqtashing subhu damda,

Bundoqcha murtad maqtov gap yo’q-ku, Muslim olamda.

Bermoqda O’zibekka ovuz ko’pirtib nasihat,

Go’yoki yagona donishmanddek shod begim Ismat.

Oh, Xudo!, maddoh murtad-ey, qarang maqtanishiga,

Menchamas deyaptur, Siz-dunyoviy donishmantiga.

//                           //                               //                                       //

Ajib bir maschit qursa, demasdan dardisar og’riq,

Xudo ham sevar edi, iymoni but inson yanglig’.

Norin, Beshkek, Osh, Jalilobot-Qirg’iz Turkondagi,

Olma-ota, Astana, Shimkent-Qozoq turondagi.

Aynan Tojmahal maschitlar xayriyadir, xayriya,

Ashxabat, Annau yap-yangi Alloh-uylarida.

Buyuklar etiqotin aytmay turolmasman hayhot,

Nomoz o’qir Turkmenboshi, besh mahal  Xudojo’y zot.

Qo’roqoq avval musht ko’tarur, suyanib cho’p tayoqqa,

Qo’lidan ish kelmasada, Men-Man deb yirtar yoqa.

Maschitda Nomoz o’qishi bir yoqda tursin, hech bor,

Xujako’rsinga bo’lsada, oyoq quymagay hatto.

Ey! Ismat, maqtovlaring xukmijoz nomuslim Toyga,

Noxos boshinga balo yog’dirsa, qochasan qayga.

Dang’illama bir maschit qur deb, nega deyolmaysan,

Mulk Saroy Xonimacha bo’l deb hatto aytolmaysan.

Ovzingdan gupirrayotgan palag’da gaplaring-ga,

Quloq ossang, seskanib uchuq chiqur lablaring-ga.

Jumhur qashshoq esada, Imomali avvalamon,

Xudoning uyini qurgan-ku, but-iymonli inson.

Zaifacha bo’lmolmasang, tuproq tortgin ustunga,

Toqa tortma, xushomatgo’ylaring qushgin safinga.

Temur yo Tubichoq zo’r, hozircha Xush aytolmasmish,

Xabarlari yo’q chog’i, Go’rkov Shohni allaqachon.

Oh..,ho! Zo’rdan-da zo’r deb xonanda Dildora Niyoz,

Andijon xiyoboni, ko’cha kuyu, to’ylarda ham.

Shohim qurgan Jannat Makon Mana!, deb kuylayotur,

Hatto Alp To’ng’a bir pul, Ul hechkimdan emas deb kam.

Beo’lchov kalush misol, ovzida ham gullayotur,

Ey! Bonu “Ishonmang”ni kuylab yursan bo’lmasmidi.

G’albirak o’ynatsang ket, er-o’laqol demasmidi,

Alijon der,yurupti-ku Mana! So’lganicha yo’q.

-So’lgan esada deyaver, tirik, o’lganicha yo’q,

Na qilarim bilmasamda.., oh.., haqgo’y.., Yaratganim.

Umrimning oxirida ayta qolay senga Ali,

Kufurni maqta-masang, Haq bergay uzoq umr Baxtli.

//                           //                               //                                       //

Yoshim qarib o’ni kam bir asrcha esada, Hakqning,

Nazaridan qolganicha.., yuq.., orasta ko’nglim.

Bir oyog’im go’r labida Oh! Xudo men ham bandang,

Yorug’ dunyong yog’dusidan norizo emas ko’nglim.

Istiqlol  bahona, arzga javob yozmagan Podsho,

Nokasning qabrin Hak, qachon qozgay deyayotur ko’nglim.

Oxirat gulshanidan orzuim uzganimcha yo’q,

Ketishim erta, indin, iztirob chekmay tur ko’nglim.

Ey Xush! Munaqash rang tovoningdan demay aylanay,

Nega Toyga nomoz o’qi demaysan til yog’lama.

Buzrugim bebosh qupg’onini deyayotgan Xush, yalay,

Ko’sa Aldarcham, Rustami Dostonkan deb aldama.

Eskisiga chiziq tortib yangisin qurayotirmish,

Ong axtalar rost degay, chaqolmay yolg’onin mish, mish.

O’tmishimizga tupurgan nokas beiymonsizkan,

Ochig’in aytsam do’stlar, tomi siljib ko’chgan ekan.

Eskisin tufta deb, kindor nokas, jodugor emchi,

Yap-yangisin qurormish-jahonshumil shoh birinchi.

-El darbadarmas der, Xush, ish bilan ta’min barchasi,

Oh Xudo! O’n milliondan ko’proq besoiblari.

Ish izlab Xarijda sargardon, och-yo’qlar aqchasi,

Voz po’sgan bo’lsa, Daqqi yunus tashlab ketganlari.

Tutruqsiz yolg’onlariga barosh berguvchi kim bor,

Aldar Ko’sa Yashang!, deb, qulluqchilar qarsaq urar.

Chidolmasdan aytdim, ko’zlarimdan qalqigancha yosh,

Adiblar ham qochmoqda, nohaqqa bo’lmam deb safdosh.

Ey! Millatfurush kufur. Muslim bo’lib avvalambor,

Nomoz o’qiyversang, Haq ham senga shodyona boqqar.

//                           //                               //                                       //

Yetim a’zalarim esada Haq ortda qoldurgan,

Andijon qirg’indan so’ng boz a’za tutyotur ko’nglim.

Nukus qatag’onda, ayytmas qanchasini o’ldirgan,

Bila kolsa, o’lgunimcha a’zador bulur ko’nglim.

Qismati azaldan qochib Kutulolmaysan dust,

Buni muslim bo’lsa bilarmikan beiymon qad past.

Qismati azalga tan bermoq ey! Dust mushkulotdir,

Qaytar dunyoga ko’nikmoq, undan-da mushkulroqdir.

Beshmahal rukularda tilagan shafoatlaring,

Erk, adl bo’lsa O’zbekka, ijobat bo’lgay der ko’nglim.

//                           //                               //                                       //

                                Xulosa

Temurshoh qurgan qadim, Afsona Kashonalarin,

Otam qurgan, ishoning der, ong axta oshnolarim.

Ishlab felьdshir kasb, Sho’ro qotog’on Saltanatida,

Qornin to’yg’azolmasdan yetmish so’m oyliq puliga.

Toqatsiz azob: boqolmasa-da bola chaqasin,

Rahm, shafqat aylab, chalgan kasin kasal Siliga.

Zominda, Savob olgum deb, kasal nochorlaridan,

To’rt yuz joylik – Shifoxona qurgan Haqgo’y der, Otam.

Mana Sizga, Savobi olamga sig’magan ishi,

Arzigulik, hattoki kinoga tushsa tashvishi.

Tushsamas, ko’rayotur kinosin-yolg’onmasin,

Insonparvarkan deb, timsol obraz-yasamasin.

Xudojo’y insonkan, deyayotkanlar Otasini,

Tobot qilur qulluqchilar hattoki soyasini.

Ko’paytirmoq zarur debon-zo’ryodin buzruk zotning,

Kun, kech, tan sog’lig’in qo’riqlagay To’bichoq-otning.

Nega teng bo’lalmam deb, Temurga aytolmay oshkor,

Haq yo’lida Savob ishin qilayotursan inkor.

Sho’ro, yo’q desa-da Rashidov davron-saltanatidagi,

Kentlar, o’y joy, yo’l, korxonalorni aytmasammikan.

Mirziyon amirliq sulola-Sultonatidagi,

Yo’qsonlarin ko’rgan Xush, ko’rganim yo’q, demasmikan.

Iymoni but Sharof-Rashidov chorak asrdan ziyot,

O’zbek o’g’loni Doho, yurtboshi edilar hayhot.

Ko’pam gap topaversam, tarifin qadri qolmasmi,

Rashidovmas, yo’qni bor qilolgan qad past demasmi.

Savob ishin bilganlar, Tasanno der, Sardoriga,

Ham elin qayg’usiga hamroh, rahmdil, dartdoriga.

Hasrato! Rahmdil dardiga topsa edi davosin,

Toptar edi, paydarpay oh! Sho’ro-Gidlyan g’ovg’osin.

Qad past o’g’rin zar boyligi, mechkay nafsin zarbidan,

Yurt esa rivoj topmas, badnafs xaramxo’r labzidan.

-Desalar, shoh Toycha yerdagi Haqning soyasi-ku,

-Yo’q..,yo’q..,Xudoning aslan o’zi der, maqtanib Ismat.

Shoir baytin tushunsangiz oh! Xudo deganlarim,

Murtad shohni  Xudo deyish, keltirgay Haqqa isnot.

Keltiryotgan muslim olamga shaq, Xush mocha eshak,

Do’zoxda avf et Olloh desada, yongaylar beshak.

Ey! Do’st, Qur’on bashoratlariga ko’z qirra tashlang,

Barzoqda avf qayda, yongay barcha xasdek yo xoshak.

Qozi Kolon nega lab ocholmas shayton Ismatga,

Noodamiy gap, ajali o’lim debon bezbetga.

Yangi O’zbekiston gaping, mantiqan tug’ri emas,

Qing’ir-qiyshiq aytgan ovzing, zomonga mos ham kelmas.

Pes Dodom haykalin tobot qiling demasdan Toychoq,

Yangimas, boshqa gap topsa, rostroq bulurdi har choq.

Aytish mumkinmasmi, misoli-O’zligin, O’zbegim,

Shodyona Istiqloldan topdi deb, er, qizi begim.

Temurlang, Samoniy yaratolgan Afsonalari,

Hamon risq-ro’zin topib bermoqda och, yupunlarga.

Xorijdan kelayotgan tomoshobinlarning, tinsiz,

Qahraton qishda ham uzulmas, ket-keti uzluksiz.

Umr tilang, puldor xorij xalqlariga, “Boy” ochlarni,

Rahm, shafqat aylab boqmoqdalar turk-chig’otoylarni.

Yurt fojia holin aytoqchi el, kurug’u ho’lin,

Milliy yurboshchisi, yo’q demoq-chi mening ham ko’nlim.

Zahhoq misol: qonsirigan qotil To’bichoq toycha,

Andijon, Qaroqalpoq erk deganin qo’rqitmoqqa.

Hamon qo’ldan tushurmay beshotarin kunu kecha,

Nishonga olur, qirg’inga qalqon erlarin o’qqa.

Qar-qarg’alari Nukus yon veriga qo’nayotur,

Qirg’indan qochganlarin tutib ko’zin o’yayotur.

Nuqta qo’ymam “Shohnoma” asarim oxirgisiga,

Ham yolg’on “Yap-yangi O’zbekiston” hirgoisiga.

Izoh: 1. Haykalga yo o’zgacha rasm rusumlarga(misoli Quyosh yo hayvon yo qandaydir o’lik, tirikjoni borlar) g’ayri hokozalarni tobot qilish(sig’inish) qurchoni Karimda, hadislarida ham aytilgandek, musulmon ma’naviyatiga mos kelmaydi, ochig’i musulmon bo’lsa Mirziyoning Dodosi pesga(Mullaqandov Isoqqa, Kom. Firqning malayi bo’lgach Islom Karimov nom olgan edi)-Hay kal tiklash, kimningdir iymoni but inson bo’lsa, misoli uning toycha zuryodiga zarurmidi.

Bunoqchakin cho’qinish(shaxsga sig’inshi) nomuslim kufurlal yaratgan Haqqa shak kelelturguchi g’ayri rasmu rusumlardi.

//                           //                               //                                       //

Axmoqqa ham malum, Binьyaminlardan-ku millati,

Olamga sig’mas qonxo’rning qonga tashna illati.

O’zbek yurt Vatani bo’lsa , xeshu bola chaqasi,

Nega turk, forslardan hadiksirab qochgan Isroilga.

Avlod, ajdodin Vatani, Isroil ekan aslan,

Shul yoqtakan, o’grining xazina-tillo aqchasi.

O’zbek yurt Vatani bo’lsa, tark etarkan ayt-chi nechun,

Pishirib quyganmikanmi, top-chi oxirin uchin.

Qo’ptirib qo’yganmikan tayor senga Isroilda,

O’zbek bo’lsang, bo’q yeysanmi, beqadr begona elda.

Nega lab ocholmas, o’zbeklardan ketdim deb yiroq,

Lola guldek ko’ringanmish, qo’pqoni ko’z oldida.

 

//                           //                               //                                       //

2. Binyamin Netanyaxu-Isroil Davlatining Bosh vaziri(yurtboshchisi).

3.”Oyjamol Tannozchasi” rumonidagi yangi Qushimcha parcha ko’p qismli bois, ayrimlari tahlilga qayta qaytarildi.

10-15 iyun 2025y. Moskva.

Murtazo Ulug’ov.